|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
*
| Ahmed Wahbi & Noura - Galbi Tfakar |
en 1968,
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
*
| Ahmed Wahbi & Noura - Galbi Tfakar |
en 1968,
| من بيوت الوجبة بقاو غير العتب و الهدم منصوبة على الكدا و الروّب بان شان الهيبة على وجوه الغضب و الوجوه الطّربة سطى عليها الشغب كل شين تنبّى و ساد يا للعرب و الملاح غيابة و حسهم ما ثغب صافيين النسبة ضحاو سهم الغتب و بايعين الغتبة سواو علو الرتب يا عجب ذا العجبة تفوت كل عجب ما بقات محبة و قل من يصطحب من تصيبه وجبة تصيب قلبه صلب و من يقولوا رقبة بكل هم ينطلب كل شي بالنوبة و من غلب ينغلب الزمان عقوبة و فارس اللي ركب |
جيلنا بوقلبة على صاحبه ينقلب
عام جوّز غلبة الغرس فيه انضرب |
يا طويل الرقبة فيك ريت العجب محاينك صعيبة و أثرت في العرب ما هدات ترابة و لا اشراف النسب مرابطين و طلبة صحاب سلك الذهب دايرينك رتبة صغارها و الشيب و النساء مجلوبة بكارها و الثيب إذا بدات القصبة تنم و انت تكب صاحبك ما يعبى يغيب كاللي جذب شيمتك مغريبة تهلّك اللي رتب للبلاء كالشطبة ادّور على العطب مصيبتك مصيبة المالكه ينسلب ما يدير كسيبة و يرخص اللي كسب صاحبك يدّربى من العلالي ينكب من القدر و الهيبة يعود ما ينحسب فيك ترك التوبة و فيك ترك الأدب فيك ترك الصحبة و فيك ترك الصوب |
| Wahran Wahran rouhti kh'sâra Hejrou mennek nâs echtâra Ga^dou fel ghorba hiyâra Wel ghorba s^iba ou ghadâra Ga^dou fel ghorba hiyâ'aara Wel ghorba s^iba ou ghadâ'aara Ya ferhi a^la oulad El Hamri Wlad Lamdina ou Sid El Houari ^addite m^ahoum soghri Lihoum fenni toul ^omri ^addite m^aahoum sôghri Lihoum fenni toul ^ômri ^omri la nansa blâdi Ardi ou ârd ajdadi Wahran douh chabâbi Wahran et'nassili ^dâbi Nah'laflak ma itoul'ch gh'yâbi Wa an^oud bin ahli wa h'babi Wallah ma itoul'ch gh'yâbi Wa an^oud bin ahli wa h'âbi Wahran Wahran rouhti kh'sâra Hejrou mennek nâs echtâra Ga^dou fel ghorba hiyâra Wel ghorba s^iba ou ghadâra Ga^dou fel ghorba hiyâ'aara Wel ghorba s^iba ou ghadâ'aara ^omri la nansa blâdi Ardi ou ârd ajdadi Wahran douh chabâbi Wahran et'nassili ^dâbi Nahlaflak ma itoul'ch gh'yâbi Wa an^oud bin ahli wa h'babi Wallah ma itoul'ch gh'yâbi Wa an^oud bin ahli wa h'âbi S'hab el baroud takh'mâmi a^lihoum ^ayni Pingui kân raïs'houm Na^qal a^la Dader bakhas'houm Yastakh'bar wa s'kât hawalihoum
|
Wa^di a^la tahtâha wa^di Rah zin'ha zine el widâdi Raj^at ghomma li fou'âdi Wellit nabki wa 'nnâdi ^omri la nansa blâdi Ardi ou ârd ajdadi Wahran douh chabâbi Wahran et'nassili ^dâbi Nahlaflak ma itoul'ch gh'yâbi Wa an^oud bin ahli wa h'babi Wallah ma itoul'ch gh'yâbi Wa an^oud bin ahli wa hb'âbi Mah'la sah'riyate blâdi El gasba wa el gallal issâdi Ma ahla sah'riyate blâdi El gasba wa el gallal issâdi Ya elli mâchi lîha ghâdi Wassi yatt'hallou fi blâdi Ya elli mâchi lîha ghâdi Wassi yatt'hallou fi blâdi Wassi tani a^la ennâs Terkou din'houm ou tab^ou el kâs Yak'finâ mel kâs wa el mayda Rahâ j'ma^a b'la fayda Yak'finâ mel kâs wa el mâyda Rahâ j'ma^a b'la fâyda Wahran Wahran rouhti kh'sâra Hejrou mennek nâs echtâra Ga^dou fel ghorba hiyâra Wel ghorba s^iba ou ghadâra Ga^dou fel ghorba hiyâ'aara Wel ghorba s^iba ou ghadâ'aara ^omri la nansa blâdi Ardi ou ârd ajdadi Wahran douh chabâbi Wahran et'nassili ^dâbi Nahlaflak ma itoul'ch gh'yâbi Wa an^oud bin ahli wa h'babi Wallah ma itoul'ch gh'yâbi Wa an^oud bin ahli wa h'âbi |
Dans cette chanson, écrite sur le thème de l'exil, Ahmed Wahby évoque la troupe musicale "S'hab El Baroud" (gens de la poudre à feu) ou plus familièrement "Banda Zahouaniya" (Bande joyeuse) qui s'était constituée au début du siècle et qui officiait lors des fêtes du Mawlid Ennabaoui et autres fêtes religieuses musulmanes. Cette troupe musicale tenait ses quartiers au Café Bendouma à M'dina J'dida.
Il évoque aussi Bouazza dit "Pingui" qui dirigeait la troupe musicale "S'hab El Baroud" et son père le chanteur Dader qui en faisait partie; il les rappelle en ces termes : "S'hab el baroud takh'mâmi a^lihoum ^ayni Pingui kân raïs'houm Na^qal a^la Dader bakhas'houm". Soit la traduction suivante : "Les gens de la poudre à feu, mes souvenirs vont vers eux La prunelle de mes yeux Pingui était leur chef Je me souviens de Dader, le plus brave d'entre eux". Ahmed Wahby aimait tellement son père qu'il a donné le nom de Dader à son fils unique. Dader le fils de Ahmed Wahby mourut au cours d'un accident de la route sur la Corniche Oranaise quelques années avant le décès de son père et juste après celui de sa mère d'origine tunisienne que Ahmed Wahbi avait connue et épousée à Tunis durant la la révolution algérienne.
Dans son exil marocain, lors de la sortie de "El ^amriya" qui fut censurée et dont les 45 tours avaient été vite retirés du marché par l'Etat, il tente de surmonter le poid de l'exil et remémore ses amis ainsi que ses proches en des termes touchant : "^omri la nansa blâdi Ardi ou ârd ajdadi Wahran douh chabâbi Wahran et'nassili ^dâbi Nah'laflak ma itoul'ch gh'yâbi Wa an^oud bin ahli wa h'babi Wallah ma itoul'ch gh'yâbi Wa an^oud bin ahli wa h'âbi". Soit : "Jamais je n'oublierai mon pays Ma terre et la terre de mes aïeux Oran le berceau de mon enfance Oran me fait oublier mes souffrances Je te jure que j'écourterai mon absence Et reviendrai parmi les miens et mes amis Je jure devant Allah que j'écourterai mon absence Et reviendrai parmi les miens et mes amis"...
Né à Marseille en 1921 et mort à Alger en 1993, Ahmed Wahby - de son vrai nom Ahmed Driche Tedjini - est l'un des fondateurs avec Blaoui Houari du genre musical : El Asri. Un genre nouveau né à Oran dans les années 40 et influencé par les grands Maîtres égyptiens de la musique arabe : Mohamed Abdelwahab et Farid El Atrache. Un genre qui tout en empruntant son style à l'Orient utilise les rythmes et le langage poétique typiquement oranais.
Fils du chanteur Dader qui fut membre du groupe "S'hab El Baroud" ou Banda Zahouaniya et que l'on croisait au café Bendouma dans le quartier de M'dina Jdida, Ahmed Wahby va trouver sa vocation de chanteur à travers le réseau du scoutisme et notamment avec la création en 1937 du groupe de scouts musulmans d'Oran - "En-Najah" - dont il fera partie avec Hamou Boutlélis et Kada Mazouni. Son talent se révélera lors des longues veillées qui se déroulaient dans la forêt de Misserguine au cours desquelles il reprenait le répertoire de Abdelwahab.
Auteur de plusieurs de ses chansons, il fera appel à d'autres poêtes pour des textes authentiquement oranais. C'est ainsi qu'il sollicitera le poête Abdelkader Khaldi - l'auteur de Bakhta qui eût une grande influence sur la chanson oranaise - ou encore certains maîtres de la poésie populaire comme Mostefa Benbrahim, Cheîkh Saïd ou Cheîkh Benkablia. En 1950, il enregistre chez Pathé-Marconi sa chanson phare sur le thème de l'exil qui le consacre dans la tradition algérienne : Wahran Wahran. Chanson où il évoque son père Dader. L'essentiel de son oeuvre se fera dans l'exil puisqu'il vécut à Paris de 1947 à 1957 avant de rejoindre Tunis où il fonde la troupe musicale du FLN. Période où il mène une activité de propagande pour la cause nationale. Résidant à Oran depuis l'indépendance, il ne quittera cette ville qu'à deux reprises : de 1965 à 1967 en séjournant à Paris puis de 1969 à 1971 pour le Maroc. De retour à Oran, il prendra la direction musicale du Théâtre Régional d'Oran.
Poursuivant une oeuvre qu'il appelera "l'aventure de la chanson algérienne", Ahmed Wahby est contraint au fil des ans de réduire son activité suite à des problèmes de santé. Il decede à Alger en 1993 .
Mounir Benmessaoud , WledWahran
Interprète et militant de la cause nationale. Né le 12 Aout 1927, au sein d’une famille paysanne, dans le quartier de Ras Essouk, situé à l’entrée nord de Tiaret.
Appartenant à une cellule du FLN, il sera arrêté en 1958 après la découverte en son domicile d’engins explosifs. Incarcéré et torturé au centre de tri et de transit de Tiaret, il retrouva là un autre militant, Mohamed Djahlane, arrêté pour les mêmes raisons et un jeune fidaï Djilali Bensotra, arrêté, lui, pour un attentat commis à la rue Cambon. Les trois hommes seront conduits séparément, le Dimanche 8 Juin 1958, dans la forêt qui surplombe Tiaret où ils seront mitraillés. Leurs corps criblés de balles seront ensuite exposés tout un après midi sur la place Carnot, en plein centre de la ville. il enregistra 3 45 tours entre 1953 et 1957.
|
فنان شهيد، جعل الكلمة سلاحا للتضحية والجهاد، بكلمات شقت صدر المستعمر كرصاص ملتهب يمتد من أعالي جبالنا الشامخات، طلبا للعيش الكريم في بلد حر مستقل، كان سفيرا وبحق للفن الهادف الذي يرص صفوف شعب مستعمر، ويجتهد في زرع الروح الوطنية بينهم، حافظ مند نعومة أظافره على المد الطبيعي للحركة التحررية وهي طلب الحرية والاستقلال ولو بفقدان النفس والنفيس، بكلمات مدوية كانت السبب في شهادته، حتى وإن نكل بجسده الذي فارق الحياة بعد طلقات الرصاص التي استقرت في جسده، إلا أنه مهد لبداية التاريخ لبروز شمس الحرية التي لاحت ساطعة، وانكشفت جرائم فرنسا العجوز، كان مثالا للشجاعة ومازال إلى حد اليوم، فقد دفع زهرة شبابه ثمنا من أجل شراء جنة الخلد.
كانت سنة 1927 شاهدة على ميلاد هذا الفنان الذي اعتدل قده في الحي الشعبي "كليبار" في مدينة "تيارت" بالغرب الجزائري، من أسرة ميسورة الحال، تربت فيه ملكة الفن مند صغره، تأثر بالعديد من الفنانين داخل الوطن وخارجه، فاتسع حلمه في هذا العالم، ساعده على هذا الترحال الدائم بين العديد من الأقطار العربية والغربية، بعد ما جند في صفوف البحرية الفرنسية إجبارا في مدينة "بنزت" بتونس، كما فتح الباب أمامه لتوسيع معارفه في مجال الحياة عامة، وعالم الفن خاصة، وهذا بالاحتكاك الدائم بالفرق الموسيقية بمختلف أنواعها، وهو ما سمح له بعدها بالاجتهاد في خلق طابع خاا به سمي "الوهراني".
بعد الخدمة العسكرية الإجبارية، عاد إلى عالم الفن من باب الحركة الكشفية الإسلامية، وكانت سنة 1953 بداية التأريخ للفرقة الموسيقية الخاصة به وهي "سفير الطرب"، كانت بمثابة الصوت الذي ينادي إلى ضرورة التحرر من المستعمر والعودة إلى سابق العهد، كما كانت بمثابة وسيلة للتحسيس بالقضية الجزائرية ورفع المعنويات، وغرس الروح الوطنية في النفوس من أجل التحضير لاندلاع الثورة الجزائرية ضد المستعمر الغاشم، عبر هذه الفرقة في صنع الكلمات الممجدة للحرية وحب الوطن، وعند اندلاع الثورة المجيدة لبى "علي معاشي" نداء الوطن وانضم إلى صفوف الحركة الثورية من أجل مواصلة الكفاح والنضال إلى أن تنال الجزائر حريتها المسلوبة التي أخذت منها غصبا.
بعد العديد من القصائد المدوية التي ألفها، التي كانت تدعو إلى الالتفاف حول جيش التحرير، وحب الجزائر والسير قدما نحو النصر، وبعث روح الكفاح في النفوس، ذاع صيته بين الناس، وعرفت فرنسا صدى الكلمات التي كان ينظمها، فهي تأتي أكثر وقعا على النفوس من الرصاص، فألقي عليه القبض، وبعد التعذيب المستمر دون انقطاع رمي بطلقات الرصاص لتلتحق روحه الزكية بخالقها، غير أن فرنسا لم يشف غليلها منه، فاختارت يوم عطلة 8 جوان1958 وجمعت الناس واسترهبتهم بجثمانه وهو مصلوب في شجرة بـ"...." في ساحة عامة، التي تسمى اليوم ساحة الشهداء وسط مدينة "تيارت"، رفقة اثنين من أصدقائه وهما "محمد جحلان" و"جيلالي بن سوترة"، مشهد أرادت به فرنسا أن ترهب به كل من يريد العصيان، والخروج عن طاعتها في تلك الفترة، وأن يكون رسالة لكل من يريد التفكير في الحرية والاستقلال، غير أن ما لم تكن تعلمه فرنسا، أن هذه الرسالة هي التي زادت في حماس الجزائريين ورفعت من عزائمهم وهممهم، كما كانت صورة ذرفت لها الدموع حتى من النساء الفرنسيات اللواتي حضرن شنق نفس ميتة، وهي وحشية من صنع فرنسا وحدها.
كان الشهيد علي معاشي موهوبا بحق، فقد كان الفنان والشاعر والملحن، استطاع أن يقدم أغان وقصائد وطنية خالدة، زرعت الحماس في النفوس على غرار "أنغام الجزائر" التي تعتبر كابوس فرنسا، غنى للحب وللوطن وللتضحية، ترك سجلا غنائيا معتبرا منه "ذاك اليوم في العشية"، "يا شابهت النجوم ولهلال"، "مازال عليك نخمم"، "تحت سماء الجزائر"، "وصيت القمري"، "يا بابور يا بابور" بالإضافة إلى بعض التسجيلات في الإذاعة.
هو إذا الفنان الشهيد الذي كافح بالكلمة، دعا إلى الروح الوطنية من منبر الفن الهادف، قدم سجلا خالدا للتراث الجزائري في الأغنية والوطنية، مازال صداها إلى حد الساعة يطرب كل مستمع، ومرجعا للكثير من الفنانين في الفن الهادف.